Ho là phản xạ sinh lý tự nhiên giúp cơ thể tống xuất đờm, dịch tiết hoặc vật lạ để làm sạch đường hô hấp. Tuy nhiên, nếu cha mẹ sử dụng thuốc ho không đúng cách, không đúng liều hoặc không đúng loại, có thể làm giảm hiệu quả điều trị, thậm chí gây ra những biến chứng ức chế hô hấp nguy hiểm cho trẻ.

Vì vậy, cha mẹ cần nắm rõ các nguyên tắc và lưu ý quan trọng khi dùng thuốc ho cho trẻ để bảo vệ sức khỏe của con một cách tốt nhất.

1. Ho là gì và khi nào cần dùng thuốc ho?

Ho là một phản xạ giúp cơ thể loại bỏ chất nhầy ra khỏi đường thở và bảo vệ phổi. Tùy thuộc vào nguyên nhân, trẻ có thể bị ho khan hoặc ho có đờm.

Trẻ chỉ nên được dùng thuốc ho trong các trường hợp sau:

• Ho khan quá mức: Ho liên tục không có đờm, gây đau rát họng, mệt mỏi hoặc nôn.
• Ho gây mất ngủ: Các cơn ho xuất hiện nhiều về đêm khiến trẻ mất ngủ, mệt mỏi.
• Ho có đờm đặc: Đờm quá quánh dính, trẻ không thể tự ho, khạc ra ngoài, gây cản trở đường thở.

2. Chuẩn bị trước khi cho trẻ dùng thuốc ho

Để việc sử dụng thuốc ho đạt hiệu quả cao và an toàn, cha mẹ cần thực hiện:

• Rửa tay sạch sẽ trước khi đong thuốc cho trẻ uống.
• Kiểm tra kỹ hạn sử dụng và tính chất cảm quan của thuốc, đảm bảo thuốc không có mùi lạ, không biến màu.
• Đọc nhãn thuốc cẩn thận để chuẩn bị đúng loại thuốc theo đúng độ tuổi của trẻ.
• Sử dụng dụng cụ đong thuốc chuyên dụng như cốc đong, xi-lanh hoặc thìa có chia vạch đi kèm trong hộp thuốc thay vì dùng các loại thìa ăn gia đình để đảm bảo liều lượng chuẩn xác.
• Cho trẻ ngồi hoặc bế trẻ ở tư thế đầu cao trước khi uống thuốc nhằm tránh nguy cơ bị sặc.

3. Các nguyên tắc sử dụng thuốc ho đúng cách

Bước 1. Lựa chọn đúng nhóm thuốc ho theo triệu chứng

Thuốc ho thảo dược: Các chế phẩm siro ho từ thảo dược tự nhiên như lá thường xuân, quất, húng chanh tương đối an toàn, phù hợp để làm dịu họng cho nhiều đối tượng trẻ nhỏ. Tuy nhiên, nếu siro chứa menthol (tinh dầu bạc hà) thì không được dùng cho trẻ dưới 2 tuổi vì nguy cơ gây ức chế hô hấp.

Thuốc long đờm, tiêu đờm: Sử dụng khi trẻ ho có đờm đặc để làm loãng dịch tiết, giúp trẻ dễ khạc đờm ra ngoài.

Thuốc giảm ho khan như Dextromethorphan, Codein: Chỉ dùng khi trẻ ho khan quá nhiều gây kiệt sức. Thuốc chứa Dextromethorphan chỉ dùng cho trẻ trên 6 tuổi, và thuốc chứa Codein chống chỉ định tuyệt đối cho trẻ dưới 12 tuổi.

Bước 2. Cho trẻ uống thuốc đúng thời điểm

Nên cho trẻ uống siro ho sau bữa ăn khoảng 30 phút để không ảnh hưởng đến khẩu vị của trẻ.

Tránh cho trẻ uống siro ho sát giờ đi ngủ, nên uống trước khi ngủ từ 2–3 tiếng vì một số loại thuốc ho có thể kích thích ho để tống đờm, gây ảnh hưởng đến giấc ngủ sâu của trẻ.

Bước 3. Dùng thuốc đủ thời gian và liều lượng

Sử dụng thuốc đúng liều lượng và số lần uống trong ngày theo đơn kê của bác sĩ hoặc hướng dẫn chi tiết của nhà sản xuất.

Không tự ý tăng liều khi thấy trẻ chưa giảm ho ngay, cũng không tự ý giảm liều hoặc ngừng thuốc quá sớm khi triệu chứng vừa mới chớm đỡ.

4. Chăm sóc trẻ trong quá trình điều trị ho

Song song với việc dùng thuốc ho, cha mẹ cần thực hiện các biện pháp hỗ trợ:

• Cho trẻ uống nhiều nước ấm hoặc tăng cường bú mẹ đối với trẻ nhỏ để giúp làm loãng đờm tự nhiên và làm dịu niêm mạc họng.
• Vệ sinh mũi họng hằng ngày cho trẻ bằng dung dịch nước muối sinh lý loãng.
• Giữ ấm cơ thể cho trẻ, đặc biệt là vùng cổ, ngực và lòng bàn chân khi thời tiết chuyển mùa hoặc khi trẻ nằm điều hòa.
• Duy trì độ ẩm phòng hợp lý bằng máy tạo ẩm để hạn chế tình trạng không khí khô gây kích ứng đường thở.

5. Những sai lầm thường gặp khi dùng thuốc ho cho trẻ

Cha mẹ cần đặc biệt tránh những sai lầm nghiêm trọng sau:

• Tự ý mua và cho trẻ dùng thuốc ho nặng, thuốc kháng sinh khi chưa có chỉ định từ bác sĩ.
• Sử dụng cùng lúc thuốc long đờm và thuốc giảm ho khan, khiến đờm loãng ra nhưng phản xạ ho bị ức chế, dẫn đến đờm ứ đọng nguy hiểm.
• Cho trẻ dùng cùng lúc nhiều loại thuốc ho khác nhau, dẫn đến trùng lặp hoạt chất, có thể gây ngộ độc hoặc quá liều.
• Dùng lại đơn thuốc cũ của lần bệnh trước hoặc lấy đơn thuốc của trẻ khác áp dụng cho con mình.
• Sử dụng mật ong để trị ho cho trẻ dưới 1 tuổi vì nguy cơ gây ngộ độc Botulinum rất nguy hiểm.

6. Khi nào cần đưa trẻ đến bệnh viện khám ngay?

Hãy đưa trẻ tới cơ sở y tế ngay lập tức nếu xuất hiện các dấu hiệu sau:

• Trẻ ho kéo dài trên 7 ngày không thuyên giảm hoặc ho ngày càng nặng hơn.
• Trẻ có biểu hiện khó thở, thở nhanh bất thường hoặc co kéo lồng ngực.
• Môi, lưỡi hoặc các đầu ngón tay, ngón chân của trẻ có dấu hiệu tím tái.
• Trẻ sốt cao liên tục không hạ, mệt mỏi nhiều, lơ mơ, ngủ li bì.
• Trẻ nhỏ bỏ bú, bỏ ăn, nôn trớ tất cả mọi thứ sau khi ăn uống.
• Xuất hiện các phản ứng dị ứng sau khi dùng thuốc như phát ban, nổi mề đay, sưng mặt hoặc nôn mửa dữ dội.

7. Kết luận

Thuốc ho chỉ phát huy hiệu quả điều trị tốt nhất và an toàn khi được lựa chọn đúng loại, dùng đúng liều lượng và đúng kỹ thuật. Cha mẹ tuyệt đối không nên lạm dụng hoặc tự ý thay đổi phác đồ điều trị khi chưa có ý kiến của nhân viên y tế.

Thuốc ho sẽ hiệu quả trong điều trị nhiều bệnh lý hô hấp ở trẻ em khi được sử dụng đúng chỉ định, đúng thuốc, đúng liều dùng và đường dùng.

Việc tuân thủ hướng dẫn khoa học sẽ giúp trẻ mau chóng phục hồi, tránh các tác dụng phụ không mong muốn.

Thông điệp của Khoa Hô hấp – Bệnh viện Nhi Hà Nội

“Hãy sử dụng thuốc ho an toàn theo đúng chỉ định, đúng liều lượng và tuân thủ chặt chẽ chỉ định của Bác sĩ chuyên khoa Nhi.”

Phụ huynh cần tư vấn hoặc giải đáp các vấn đề về bệnh lý hô hấp ở trẻ em, vui lòng liên hệ:

Hotline: 0816168816

Fanpage: Khoa Hô hấp – Bệnh viện Nhi Hà Nội

Đặt lịch khám: Đặt lịch khám online