Bệnh võng mạc trẻ sinh non (ROP) là bệnh lý có thể xảy ra ở trẻ sinh non khi quá trình phát triển mạch máu võng mạc chưa hoàn thiện và diễn ra bất thường. Việc phát hiện và sàng lọc ROP có vai trò quan trọng, bởi bệnh có thể tiến triển đến tổn thương võng mạc và ảnh hưởng nghiêm trọng đến thị lực.

1. Bệnh võng mạc trẻ sinh non (ROP) là gì?

Võng mạc là lớp mô thần kinh ở phía sau mắt, có chức năng tiếp nhận ánh sáng và truyền tín hiệu lên não để tạo nên hình ảnh.

Ở thai nhi, các mạch máu võng mạc tiếp tục phát triển cho đến khi đủ tháng. Khi trẻ sinh non, quá trình phát triển này chưa hoàn thiện và có thể diễn ra bất thường, làm tổn thương võng mạc và gây bệnh võng mạc trẻ sinh non (ROP).

Những trẻ có nguy cơ mắc ROP cao gồm:

• Trẻ sinh non, đặc biệt khi tuổi thai dưới 33 tuần.
• Trẻ có cân nặng lúc sinh thấp, nhất là dưới 1.800 gram.
• Trẻ phải thở oxy kéo dài hoặc điều trị hồi sức tích cực sau sinh.
• Trẻ mắc các bệnh lý nặng trong giai đoạn sơ sinh như suy hô hấp, viêm phổi, nhiễm trùng, thiếu máu hoặc phải truyền máu nhiều lần.

2. Bệnh võng mạc trẻ sinh non có thể gây biến chứng gì?

Phát hiện bệnh càng muộn, việc điều trị càng khó khăn và khả năng bảo tồn thị lực càng hạn chế.

ROP có thể tiến triển từ giai đoạn nhẹ đến giai đoạn nặng, gây ra các biến chứng:

• Tăng sinh mạch máu bất thường.
• Hình thành sẹo võng mạc.
• Co kéo võng mạc.
• Bong võng mạc.
• Giảm thị lực vĩnh viễn.
• Mù lòa không hồi phục.

3. Trẻ nào cần sàng lọc ROP và thời điểm khám?

Khám sàng lọc ROP là bắt buộc đối với trẻ có:

• Tuổi thai khi sinh ≤ 33 tuần.
• Cân nặng lúc sinh ≤ 1.800 gram.

Với trẻ có tuổi thai 33–34 tuần và/hoặc cân nặng từ 1.800–2.000 gram, bác sĩ sẽ chỉ định khám dựa trên tình trạng của trẻ, đặc biệt khi có các yếu tố nguy cơ như:

• Suy hô hấp.
• Viêm phổi.
• Nhiễm trùng sơ sinh.
• Thiếu máu.
• Thở oxy kéo dài.
• Các bệnh lý nặng khác trong thời kỳ sơ sinh.

Lần khám sàng lọc đầu tiên thường được thực hiện khi trẻ khoảng 4 tuần tuổi sau sinh hoặc theo lịch hẹn cụ thể của bác sĩ.

4. Khám sàng lọc ROP được thực hiện như thế nào?

Trước khi khám, trẻ thường được ngừng bú khoảng 1 giờ theo hướng dẫn. Bác sĩ sẽ nhỏ thuốc để giãn đồng tử, sau đó kiểm tra võng mạc bằng dụng cụ chuyên dụng hoặc hệ thống chụp ảnh võng mạc.

Trong quá trình khám, trẻ có thể khó chịu hoặc quấy khóc trong thời gian ngắn. Bác sĩ có thể áp dụng các biện pháp hỗ trợ như quấn khăn hoặc sử dụng thuốc tê tại chỗ để giúp trẻ dễ chịu hơn.

ROP thường không biểu hiện rõ ràng ở mắt trong giai đoạn đầu, vì vậy việc khám sàng lọc rất quan trọng. Ngay cả khi kết quả lần khám đầu chưa phát hiện bất thường, trẻ vẫn có thể cần tái khám nhiều lần theo lịch hẹn của bác sĩ cho đến khi võng mạc phát triển hoàn thiện.

5. Kết luận

Bệnh võng mạc trẻ sinh non (ROP) có thể tiến triển và gây giảm thị lực vĩnh viễn hoặc mù lòa không hồi phục. Vì vậy, trẻ thuộc nhóm nguy cơ cần được sàng lọc ROP và tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ cho đến khi võng mạc phát triển hoàn thiện.

Hotline: 0816168816

Đơn nguyên Mắt – Khúc xạ – Bệnh viện Nhi Hà Nội

Đặt lịch khám: Đặt lịch khám online