Ho là một phản xạ tự nhiên giúp cơ thể tống xuất các chất gây kích ứng ra khỏi phổi và đường thở. Ho là một  vấn đề rất thường gặp ở trẻ em, phần lớn do cảm lạnh thông thường hoặc nhiễm trùng virus. Mặc dù đa số các cơn ho không cần điều trị và sẽ tự khỏi trong vài tuần, nhưng phụ huynh cần nắm rõ cách chăm sóc tại nhà cũng như các dấu hiệu cảnh báo khẩn cấp để kịp thời đưa trẻ đến cơ sở y tế khi cần thiết. 

Bài viết bởi Khoa Hô Hấp, Bệnh viện Nhi Hà Nội

1. Ho là gì và phân loại ho

Ho thường do nhiễm trùng đường hô hấp (như cảm lạnh) gây ra. Dựa vào âm thanh và thời gian, ho được chia làm các loại chính: 

• Ho có đờm: Âm thanh phát ra cảm giác như có chất nhầy hoặc đờm trong ngực. 
• Ho khan: Không có âm thanh của đờm nhớt, thường có cảm giác ngứa ran hoặc vướng ở cổ họng. Kháng sinh thường không có tác dụng với tình trạng ho khan sau khi nhiễm virus. 
• Ho ngắn hạn: Tình trạng ho diễn ra dưới 4 tuần, thường do virus hoặc có thể do bệnh hen suyễn. 
• Ho kéo dài (mãn tính): Cơn ho kéo dài trên 4 tuần, có thể do nhiều nguyên nhân như ho sau nhiễm virus, hen suyễn, viêm mũi dị ứng, viêm phế quản do vi khuẩn hoặc viêm xoang. Dấu hiệu trẻ đang có tình trạng bội nhiễm sau nhiễm virus đường hô hấp.

2. Hướng dẫn chăm sóc trẻ tại nhà

Nếu ngoài việc bị ho, trẻ vẫn khỏe mạnh bình thường, phụ huynh có thể chăm sóc trẻ qua các bước sau: 

• Nghỉ ngơi và bù nước: Đảm bảo trẻ được nghỉ ngơi nhiều và uống đủ nước trong ngày. 
• Dùng mật ong: Với trẻ trên 12 tháng tuổi, phụ huynh có thể cho trẻ uống 1-2 thìa cà phê mật ong khoảng 30 phút trước khi đi ngủ để giảm ho. Tuyệt đối không dùng cho trẻ dưới 12 tháng tuổi vì nguy cơ ngộ độc thịt (botulism). 
• Tránh khói thuốc: Khói thuốc lá hoặc thuốc lá điện tử (vape) sẽ làm tình trạng ho tồi tệ hơn. Tuyệt đối không để trẻ tiếp xúc với khói thuốc. 
• Không lạm dụng thuốc ho và kháng sinh: Không có bằng chứng khoa học cho thấy thuốc ho giúp ích cho trẻ, thậm chí chúng có thể gây hại cho trẻ dưới 6 tuổi. Kháng sinh cũng không có tác dụng đối với các cơn ho do virus gây ra.

3. Khi nào cần sự trợ giúp y tế

Phụ huynh cần gọi cấp cứu hoặc đưa trẻ đến bệnh viện ngay lập tức nếu trẻ có các dấu hiệu:

• Dấu hiệu cấp cứu:Trẻ khó thở, lơ mơ, buồn ngủ bất thường, hoặc đang bị nghẹn/hóc dị vật. 
• Tím tái: Môi hoặc da của trẻ trông rất nhợt nhạt hoặc chuyển màu tím tái. 
• Tiền sử sặc: Trẻ bị ho ngay sau khi sặc thức ăn hoặc dị vật.

Cần đưa trẻ đến gặp bác sĩ thăm khám nếu: 

• Ho kéo dài: Cơn ho của trẻ không thuyên giảm và kéo dài trên 4 tuần. 
• Dấu hiệu mệt mỏi: Trẻ trông lờ đờ, thiếu sức sống hoặc các biện pháp chăm sóc tại nhà không mang lại hiệu quả. 
• Ảnh hưởng sinh hoạt: Ho ngày càng nặng hơn, ảnh hưởng lớn đến các hoạt động ban ngày hoặc làm trẻ mất ngủ.

4. Các câu hỏi thường gặp

Ho có phải là hen suyễn? 

Nếu trẻ ho dai dẳng về đêm, kèm theo thở khò khè, khó thở, hoặc có tiền sử dị ứng/chàm, đó có thể là dấu hiệu của hen suyễn. 

Thuốc hạ sốt có chữa ho không? 

Paracetamol hoặc Ibuprofen chỉ giúp giảm đau và hạ sốt, hoàn toàn không có tác dụng chữa ho. 

Ho do thói quen là gì? 

Đây là tình trạng ho dai dẳng ban ngày không có nguyên nhân y tế, thường gặp ở trẻ 6-12 tuổi. Dù gây khó chịu nhưng tình trạng này hoàn toàn vô hại.

5. Kết luận

Ho ở trẻ em chủ yếu là phản xạ có lợi để làm sạch đường thở và thường do virus gây ra. Hầu hết các trường hợp có thể theo dõi và chăm sóc tại nhà mà không cần dùng đến thuốc ho hay kháng sinh. Tuy nhiên, phụ huynh cần đặc biệt lưu ý các dấu hiệu khó thở, tím tái hoặc ho kéo dài để đưa trẻ đi thăm khám kịp thời, từ đó bác sĩ đưa ra chiến lược điều trị và theo dõi toàn diện.

Phụ huynh còn thắc mắc xin liên hệ Khoa Hô Hấp, Bệnh viện Nhi Hà Nội

Hotline: 0816168816

Fanpage:  Khoa Hô Hấp – Bệnh viện Nhi Hà Nội